شب كوری

شب كوري

شبك كوري عبارت است از حالتي كه بيمار در شرايط كمبود نور نسبتاً يا به طور كامل قادر به ديدن اشياء اطراف خود نمي­باشد. اين اختلال مي­تواند تظاهري از چندين بيماري مختلف باشد. شب كوري مي­تواند از هنگام تولد وجود داشته باشد يا بعداً در طول زندگي تحت علل مختلف ايجاد شود. با توجه به اينكه اين عارضه مي­تواند تظاهر بيماري­هاي مختلف باشد، برآورد دقيقي از شيوع آن در دست نيست.

مكانيسم ديد انسان در شب چگونه است؟

در قسمت عقب چشم هر انسان يك بافت بي­نظير به نام «شبكيه» قرار دارد. تمام نورهايي كه اشياء اطراف انسان وارد چشم مي­شود روي شبكيه به هم مي­رسند. هماهنگونه كه نوري وارد دوربين عكاسي مي­شود و به روي فيلم مي­افتد. شبكيه انسان از دو دسته مهم سلول­هاي حساس به نور تشكيل شده است.

  • سلول­هاي استوانه­اي كه در قسمت­هاي محيطي شبكيه قرار دارند و توانايي ديدن رنگ­ها را ندارند و تصاوير را به صورت سياه و سفيد و خاكستري مي­بينند. به احتمال زياد انسان در محيط كم نور تنها با كمك اين سلول­ها بينايي دارد و هر گونه آسيبي به اين سلول­ها ديد انسان در نور كم را مختل مي­كند.
  • سلول­هاي مخروطي كه در قسمت­هاي مركزي شبكيه قرار دارند و مسئول ديد در شرايط روشنايي و ديد رنگي هستند.

علل شب كوري:

همانگونه كه گفته شد بيماري­هاي مختلف مي­توانند منجر به شب كوري شوند. شايعترين علت شب كوري يك بيماري ژنتيكي به نام رتينيت پيگمنتوزا (RP) است.

  • رتينيت پيگمنتوزا:

اين اختلال شامل از بين رفتن تدريجي سلول­هاي استوانه­اي كه مسئول ديد در نور كم است مي­باشد، گر چه اين بيماري مي­تواند سلول­هاي مخروطي را هم درگير كند. از هر 4000 نفر، يك نفر به اين بيماري مبتلا است و در هر دو جنس زن و مرد اين بيماري شيوع يكساني دارد. علائم اين بيماري معمولاً در دوران كودكي شروع مي­شود. در مراحل بعدي به علت تخريب سلول­هاي استوانه­اي كه مسئول ديد محيطي هستند،‌ديد محيطي اين افراد هم دچار اختلال مي­شود. در برخي از موارد اين بيماري بعد از يك تصادف در شب در فرد مبتلا كشف مي­شود. تاكنون هيچگونه درمان قطعي براي اين بيماري وجود ندارد ولي درمان برخي از عوارض اين بيماري مانند آب مرواريد و عيوب انكساري مانند نزديك بيني مي­تواند ديد اين افراد را تا حدودي بهبود ببخشد. اين بيماري معمولاً به طور آرام آرام پيشرفت مي­كند اما كوري كامل بسيار نامحتمل است. استفاده از كلاه­هاي لبه دار و عينك آفتابي در روز و استفاده از مواد آنتي اكسيدان مثل ويتامين A (تحت نظر پزشك) در اين بيماران مفيد گزارش شده است.

  • كمبود ويتامين A :

يكي ديگر از علل مهم شب كوري كمبود ويتامين A مي­باشد. اين ويتامين در نهايت در چشم انسان به ماده­اي تبديل مي­شود كه براي ديد در تاريكي در سلول­هاي استوانه­اي مورد استفاده قرار مي­گيرد. كمبود اين ويتامين مي­تواند در شرايط كمبود غذايي اين ويتامين مانند شرايط تغذيه­اي فرد مبتلا يا ثانويه به بيماري­هاي مختلف ايجاد شود. براي مثال شرايطي كه فرد مقادير لازم از اين ويتامين را مصرف مي­كند ولي به علل مشكلات مختلف گوارشي مانند بيماري سلياك يا عمل جراحي روده­ها، قادر به جذب آن نمي­باشد. معمولاً اين افراد در مراحل اوليه ديد در شب خود را از دست مي­دهند. علامت ديگر اين بيماران در مراحل پيشرفته­تر خشكي چشم است كه در نهايت در صورت عدم درمان بيماري تبديل به نازكي قرنيه و سوراخ شدن قرنيه اين افراد مي­شود. درمان اين افراد شامل مصرف مواد غذايي پر از ويتامين A مانند: جگر، زرده تخم مرغ، شير و كره حيواني است. همچنين در مراحل اوليه درمان بايد به اين افراد قرص ويتامين A و محلول­هاي داخل وريدي داد. از علل ديگر شب كوري مي­توان انواع خاصي از آب مرواريد و برخي از داروها را نام برد.

آيا اختلالات ديگري هم به جز شب كوري وجود دارد كه ديد در تاريكي را كم كنند؟

بله اختلالات متعددي وجود دارد كه مي­تواند ديد فرد را در تاريخ مختل كند. شايعترين آنها در زير آورده شده است.

اكثر بيماران مبتلا در زندگي روزمره چندان دچار اختلال نمي­شوند و معمولاً مشكل آنها محدود به فعاليت­هايي در نور كم مانند رانندگي در شب است. اين افراد بخش اعظم مبتلايان به اختلال ديد در تاريكي را تشكيل مي­دهند و معمولاً در حدود سن 40 تا 50 سالگي هستند. اين افراد معمولاً عيوب انكساري خفيف مانند نزديك بيني دارند. در شب به خاطر نور كم مردمك چشم باز مي­شود تا نور بيشتري وارد چشم شود و در اينحالت نزديك بيني فرد به شكل شديدتري خود را نشان مي­دهد. اين افراد به راحتي با تجويز عينك مناسب مشكلشان حل مي­شود. نكته مهم اين است كه اين افراد به علت دارا بودن ديد خوب در روز معمولاً از عينك استفاده نمي­كنند. اين افراد بايد حتماً‌به چشم پزشك مراجعه كنند تا ساير علل اختلال در ديد شب رد شود.

دسته ديگر از افراد دچار اختلال ديد در شب كساني هستند كه ديدشان در روز و شب چندان متفاوت نيست ولي شكايت اصلي آنها، پخش نور يا هاله اطراف نور است كه مي­تواند به علت مشكلات قرنيه يا عدسي يك يا هر دو چشم باشد. كدورت­هاي سطح قرنيه يا در مواردي بعد از انجام عمل LASIK يا PRK روي قرنيه مي­توانند باعث پخش نور يا هاله اطراف نور شده و ديد بيمار در شب را تحت تأثير قرار دهند. اين اختلال مي­تواند باعث تصادف­هاي مرگبار در هنگام رانندگي در شب شوند. اين افراد حتماً‌بايد توسط چشم پزشك معاينه شوند و مشكل قرنيه يا عدسي آنها بررسي و علل قابل درمان، توسط قطره يا داروهاي خوراكي يا جراحي رفع شد. افراد مبتلا به شب كوري كه مشكل ديد در شب آنها قابل درمان نيست بايد از انجام فعاليت­هاي مهم در شب مانند رانندگي خودداري كنند.  

 

 

نوشته های اخیر

دسته بندی ها